Bionieuws

Nomen est Omen

Zwart-wit ongelukje

De reuzenpanda Ailuropoda melanoleuca

Er is hoogstwaarschijnlijk niemand ontkomen aan het mediacircus dat de aankomst van twee reuzenpanda’s in Ouwehands dierenpark in Rhenen omringde. Het dier is vooral bekend als het symbool van de natuurbeschermingsbeweging. De reuzenpanda zelf is echter niet meer zo zielig als voorheen: vorig jaar werd zijn status geüpdatet van ‘met uitsterven bedreigd’ tot het minder ernstige ‘kwetsbaar’.

De reuzenpanda werd in 1869 in de westerse wereld bekend toen de Franse missionaris Armand David in China een dood specimen aantrof. David noemde het dier Ursus melanoleuca. Met die naam deelde hij de reuzenpanda in bij de Ursidae, de echte beren. David stuurde de vacht van het dier naar Parijs, waar zoöloog Alphonse Edwards-Milne een jaar later het genus veranderde in Ailuropoda omdat hij de verschillen met de beren te groot vond. Ailuropoda is een samentrekking van het Griekse ailouros, dat kat betekent, en het Griekse woord voor poot: pous. Katpotig dus. Ook in Chinese benamingen voor de panda wordt naar katten verwezen. Dit komt mogelijk doordat de reuzenpanda katachtige, kleine ogen heeft met een verticale pupil. De soortstoevoeging melanoleuca is Grieks voor zwart met wit, een duidelijke verwijzing naar zijn contrasterende vachtkleuren.


Door zijn welbekende aseksualiteit wordt hij door velen als een evolutionair ongelukje gezien

Door zijn welbekende aseksualiteit wordt hij door velen als een evolutionair ongelukje gezien. Maar de reuzenpanda heeft ook goede attributen. Zijn opvallende vacht blijkt namelijk een belangrijke functie te vervullen in het wild. Op 10 januari schreven Amerikaanse onderzoekers in Behavioral Ecology dat zijn witte lijf en gezicht ervoor zorgen dat de reuzenpanda zich beter kan verbergen in de besneeuwde landschappen in zijn natuurlijke leefomgeving, terwijl zijn zwarte schouders en ledematen dezelfde functie dienen in de schaduw. Deze multifunctionaliteit is van belang omdat de reuzenpanda door zijn weinig voedzame bamboedieet te weinig vetreserves heeft voor een winterslaap. Hij moet dus het gehele jaar actief en veilig blijven. Mogelijk komt de camouflagevacht ook de panda’s in Rhenen van pas als zij op zoek willen naar wat privacy.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 8 van 2017