Bionieuws

Mens & Maatschappij

Zomerse zorgenkindjes, deel 5: muglokkende geuren

Foto: Flickr/Penn State

Lekker luieren op een tropisch strand en zwemmen in een rivier. Klinkt goed, maar overal loeren gevaren. Bionieuws zocht wetenschappelijk advies voor zomerse zorgenkindjes. Deel 5: Welke geuren lokken of verjagen malariamuggen?

Overal gestoken
‘Malariamuggen gebruiken meerdere signalen voor het opsporen van gastheren’, vertelt de Wageningse entomoloog Niels Verhulst, die gastheerzoekgedrag bij malariamuggen onderzoekt. ‘Op grote afstand – tot zo’n 70 meter – gebruiken ze de verhoogde CO2-gehaltes in uitgeademde lucht. Op korte afstand spelen specifieke huidgeuren een rol en echt dichtbij – vanaf een halve meter – spelen ook warmte en vochtigheid mee. We dachten altijd dat vooral voetengeur aantrekkelijk was, omdat malariamuggen vaak in enkels steken. Maar proefpersonen die liggen, worden vrijwel overal gestoken. Blijkbaar vliegen muggen gewoon liever laag’, aldus Verhulst.

Aantrekkingskracht
In Scientific Reports (1 juni 2016 online) toont hij aan dat eerder waargenomen verschillen in aantrekkingkracht tussen geuren van handen, voeten en met name oksels wegvallen als proefpersonen écht geen deodorant gebruiken. Verhulst: ‘Wel zijn er verschillen in de aantrekkingskracht tussen personen. Dat komt goed overeen met het idee dat de een lek geprikt wordt, terwijl een ander weinig last van muggen heeft. Deels komt dat ook door verschillen in de reactie op muggenbeten: sommige volwassenen ontwikkelen geen jeukende muggenbulten meer.’

Zwangere vrouwen

Alleen bij zwangere vrouwen is volgens hem experimenteel aangetoond dat ze aantrekkelijker zijn voor muggen. Of ovulatie of andere momenten in de voortplantingscyclus uitmaken, is nog niet echt bewezen. Verhulst: ‘Juist vanwege geurveranderingen tijdens de cyclus zijn vrouwen ook minder onderzocht, want het is lastig daar goede controles voor te bedenken.’ Alleen van smeersels met DEET (n,n-diethyl-meta-toluamide) en citriodiol (p-Menthane-3,8-diol of lemoeneucalyptusolie) is volgens Verhulst een insectenwerende werking aangetoond. Zijn belangrijkste reisadvies: ‘Klamboe mee, lange broek en mouwen dragen en in risicogebieden insmeren.’