Bionieuws

Plant & Dier

Walvisfossiel zonder balein of tanden

Reconstructietekening van een moeder en kalf van de tandloze walvis Maiabalaena nesbittae die 33 miljoen jaar geleden voor de kust van Oregon leefden. Illustratie: Smithsonian / Alex Boersma

Er is een 33 miljoen jaar oud walvisfossiel zonder tanden of balein gevonden. Het fossiel vertegenwoordigt een ontbrekende tussenfase in de evolutie van walvissen, schrijven Amerikaanse onderzoekers 29 november in Current Biology. Het was al bekend dat de voorouders van moderne walvissen eerst tanden hadden voor voedselverwerking en dat het balein van filtervoedende walvissen pas daarna evolueerde. Het fossiel uit deze studie (Maiabalaena nesbittae) bleek echter beide niet te hebben en moest voedsel actief naar binnen zuigen. De onderzoekers denken daarom dat walvissen gedurende de evolutie eerst hun tanden verloren en pas daarna balein ontwikkelden. Ook is het volgens hun nu mogelijk het precieze moment in de evolutie beter te achterhalen waarop balein zijn intrede deed.Tijdbalk (boven, in miljoenen jaren voor heden), vereenvoudigde stamboom van de walvissen (midden) en vier vertegenwoordigers uit de walvisstamboom die het evolutionaire verlies van tanden en ontstaan van baleinen illustreren (onder): van links naar rechts, reconstructietekeningen en voedingswijzen van de oerwalvis Basilosaurus isis, de tandwalvis Coronodon havensteini, de tandloze walvis Maiabalaena nesbittae en de baleinwalvis / blauwe vinvis Balaenoptera musculus. Afbeelding: naar Carlos Mauricio Peredo e.a. Current Biology, 29 november 2018 / reconstructietekeningen Alex Boersma (www.alexboersma.com)

Dit artikel verscheen in Bionieuws 19 van 1 december 2018.