Bionieuws

Nomen est Omen

Vruchtbare wortelstok

Duizendknoop kan inheemse vegetatie verstikken. Foto Gerald Volp

Het is waarschijnlijk de meest zichtbare invasieve soort in Nederland. Want vooral langs wegbermen, spoorlijnen, bedrijventerreinen en waterwegen schiet massaal de Japanse duizendknoop (Fallopia japonica) op. De duizendknoop staat op de lijst van honderd meest invasieve exoten van de World Conservation Union en bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in het overzicht van 22 invasieve landplanten. Echt een soort om extra aandacht aan te besteden in de Week van de Invasieve Exoten, van 15 tot 24 juni.

Dát de duizendknopen zeer invasief zijn en veel schade veroorzaken, blijkt uit de factsheet van de NVWA. Door snelle vegetatieve uitbreiding en groei verstikken ze inheemse vegetatie en ondermijnen ze de stabiliteit van dijken. Daarnaast veroorzaken hun diepgroeiende wortelstokken grote schade aan funderingen en rioleringen.

Bestrijding van de duizendknoop is zeer arbeids- en kostenintensief en vraagt een lange adem, zo blijkt uit praktijkproeven (Probos-rapport, december 2017). Maaien vergroot de kans op verdere verspreiding en alleen injectie van stengels met glyfosaat of het tot drie meter diep afgraven en zeven van de grond is effectief. Plant- en worteldelen composteren of als GFT-afval te behandelen is af te raden. Afvoer ter destructie als restafval verdient de voorkeur.

Naast de Japanse soort Fallopia japonica zijn ook de Sachalinse duizendknoop (F. sachalinensis) en de hybride bastaardduizendknoop (Fallopia x bohemica) in omloop. Deze Aziatische duizendknopen zijn tussen 1829 en 1841 als tuinplant in Nederland ingevoerd en pas na 1950 op grote schaal verwilderd. De toevoeging japonica in de soortnaam dankt de duizendknoop aan herkomstland Japan. De genusnaam Fallopia eert de Italiaanse botanicus en anatoom Gabriello Fallopio, wiens naam als ontdekker van de eileiders ook voortleeft in de tuba Falloppi en Fallopian tubes.

Een associatie met vruchtbaarheid, terwijl tot voor kort de enige geruststellende gedachte nog was dat Japanse duizendknopen zich hier niet via zaden kunnen voortplanten omdat de meeldraden steriel zijn. Recent zijn echter mannelijke planten gevonden die -mede dankzij kruising met de nog steeds in tuincentra verkrijgbare rozeroodbloeiende variëteit compacta – wel kiemkrachtig zaad vormen. Iets wat zeker exotenbestrijders extra zorgen baart.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 11.