Bionieuws

Column

Voorspelbaar

Konikpaarden in de Oostvaardersplassen. Foto: Moebius.

De biologie is niet alleen het kloppend hart van de wetenschap, maar ook een voorspellende wetenschap geworden. Dat zijn we al zo’n zeven jaar, toen de KNAW-verkenning Nieuwe Biologie verscheen. Biologen houden zich sindsdien niet langer onledig met tellen van bacteriekolonies, determineren van plantjes of opprikken van vlinders. We voorspellen ecologische en – als het even kan ook – evolutionaire ontwikkelingen. Twee prachtige voorbeelden stonden recent nog in vrijwel alle media.

Allereerst zijn de zeenomaden van het Bajau-volk bij Maleisië door evolutie langzaam bezig te veranderen in zeewezens. Deze onderwatervissers hebben nu al een vergrote milt (Cell, 19 april), maar kunnen in een paar miljoen jaar ‘misschien een soort dolfijnen of walvissen’ worden (de Volkskrant, 19 april). Daarnaast berekenen Amerikaanse onderzoekers dat landdieren door menselijke invloed al 125 duizend jaar steeds kleiner worden (Science, 20 april). ‘Over een paar honderd jaar kan het grootste zoogdier op aarde wel eens een gedomesticeerde koe zijn’, stellen ze monter. De nieuwe biologie biedt inderdaad ongekende nieuwe vergezichten.

In dit nummer van Bionieuws komen ook nog een paar voorbeelden van de futuristische kant van de biologie aan de orde. We hebben ook nog een kort berichtje over hoe de commissie Van Geel de toekomst van de Oostvaardersplassen ziet. Gezien de mediagolf die hierover al over Nederland is geslagen – en omdat het advies slechts twee uurtjes voor onze deadline beschikbaar kwam – houden we het bescheiden. Het is immers maar een advies, waarover Flevoland pas tegen de zomer een beslissing neemt.

Mag ik mij bezondigen aan een
voorspelling over de Nieuwe Wildernis

De ontwikkelingen rond de Oostvaardersplassen dwingen ons als biologen sowieso tot enige bescheidenheid. Want als we alle avonturen van de moerasvogels en
grote grazers na de eerste introductie van 32 heckrunderen in 1983 echt zo goed hadden kunnen voorspellen, was er natuurlijk nooit zoveel terugkerende opwinding geweest. Een rollercoaster aan hoogte- en dieptepunten, met oplevingen van ingezonden brieven, opiniestukken, beheervoorstellen, bijvoeracties en bedreigingen. Het is bijna grappig dat de commissie Van Geel nu voorstelt de Oostvaarderplassen min of meer te resetten naar de jaren negentig. Als ik me als Nieuwe Bioloog ook mag bezondigen aan een voorspelling over de Nieuwe Wildernis: over de Oostvaardersplassen is het laatste woord nog niet gesproken.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 8 van 28 april 2018.