Bionieuws

Plant & Dier

Tuimelaar laat wilde dolfijnen staartdansen

Dolfijn Wave staartdanst in het wild na het trucje geleerd te hebben van dolfijn Billie. Foto Mike Bossley - WDC.

Langbektuimelaar Billie leerde in de jaren tachtig in gevangenschap zelf staartdansen door het gedrag af te kijken van getrainde soortgenoten, en introduceerde het kunstje na vrijlating in een wilde populatie dolfijnen. In de jaren daarna werd het staartdansen bijna driehonderd keer waargenomen bij elf individuen in het wild. Dat blijkt uit observaties van vrijwilligers tussen 1988 en 2015 in een riviermonding ten noorden van Adelaide in Australië, 5 september gepubliceerd in Biology Letters. Volgens de auteurs demonstreert dit de kracht van spontane imitatie in tuimelaars en verklaart het mede het ontstaan en de verspreiding van de grote verscheidenheid aan foerageertechnieken in deze groep dolfijnen.

Training
Het verhaal begint in december 1987. Een langbektuimelaar (Tursiops aduncus) komt vast te zitten in een haven in het zuiden van Australië en wordt gered. Ruim een maand lang verblijft ze in een nabijgelegen dolfinarium om aan te sterken. Ze is gehuisvest samen met vijf andere dolfijnen, stuk voor stuk getraind in het opvoeren van verschillende kunstjes voor menselijk publiek, waaronder staartdansen: het fenomeen waarbij een dolfijn zijn lichaam verticaal boven water verheft en die positie behoudt door met zijn staart krachtig heen en weer te slaan. Ruim een maand later keert de nog geen tweejarige en inmiddels Billie geheten dolfijn zonder enige training terug naar haar wilde dolfijnenpopulatie.

Het duurt nog ruim zeven jaar voordat vrijwilligers het staartdansen in de riviermonding ten noorden van Adelaide voor het eerst waarnemen bij de dan ongeveer tien jaar oude Billie. Een paar jaar later volgt een ander individu, Wave, waar later de meeste staartdansen bij worden waargenomen. Na de aanvankelijke twee observaties is het een paar jaar stil, maar tussen 2009 en 2014 is er even een piek van staartdansende dolfijnen. Gedurende de hele observatieperiode leggen vrijwilligers het gedrag 279 keer vast, uitgevoerd door in totaal elf dolfijnen.


‘Dolfijnen besteden relatief weinig tijd
aan foerageren en hebben genoeg tijd over
voor sociaal gedrag'


‘Op zich is het geen verrassing dat dolfijnen elkaar imiteren en gemakkelijk dingen van elkaar leren’, legt Ron Kastelein van zeezoogdieronderzoekscentrum Seamarco uit. ‘Zo is er een dolfijnenpopulatie in de Mississippi-delta waarbij individuen zich half op het droge werpen, om zo de vissen die daarbij meekomen op te eten. Jongen leren het van de ervaren ouderen; echt een cultureel verschijnsel. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden van gespecialiseerde foerageertechnieken bij dolfijnachtigen die cultureel bepaald zijn. Maar naar mijn weten is dit wel de eerste keer dat is vastgelegd dat een aanvankelijk door mensen aangeleerd gedrag zich verspreidt in een wilde populatie.’

In tegenstelling tot dit soort cultureel bepaalde jachttechnieken, lijkt het staartdansen een ogenschijnlijke nutteloze en energetisch dure bezigheid. ‘Toch is dat niet helemaal zo’, denkt Kastelein. ‘Dolfijnen besteden relatief weinig tijd aan foerageren en hebben genoeg tijd over voor sociaal gedrag. Het samen staartdansen zou best wel eens de banden tussen individuen kunnen versterken, en dat kan erg belangrijk zijn om te overleven en voort te planten.’

Dit artikel verscheen in Bionieuws 13 van 2018.