Bionieuws

Column

Toevallig

Historische luchtfoto waarop de contouren van het voormalige eiland Schokland zichtbaar zijn. Foto: Maand van de Geschiedenis.

In 1859 werd het eiland Schokland in de Zuiderzee op bevel van koning Willem III ontruimd. De zee sloeg steeds meer stukken van het eiland weg en de armoede op het eiland was groot. Afgezien van de vuurtorenwachter en de havenmeester werden alle bewoners gedwongen gedeporteerd naar het vasteland. Toevallig stond ruim honderd jaar later mijn wieg op een uitloper van Schokland, ongeveer in het midden van de denkbeeldige lijn tussen de huidige dorpen Ens en Emmeloord. Dat zijn natuurlijk niet bij toeval ook de namen van de twee oude buurten op het voormalige eiland.

Een eiland in de Zuiderzee dat ingepolderd raakte in een van de IJsselmeerpolders. De ironie schoot me door het hoofd toen ik in september op een mooie nazomerdag op de boot mee mocht naar het hoofdeiland van de Marker Wadden (zie: Pionieren op de Marker Wadden). Een nieuw gemaakt eiland, in een meer dat volgens de oorspronkelijke planning eigenlijk ingepolderd had moeten worden. Terwijl Schokland als historisch eiland oprijst op land, verrijzen de Marker Wadden als nieuwe eilanden op in een meer.

We waren onderweg naar een eiland
dat nog geschiedenis moest krijgen

Het kan niet toevallig zijn dat een van de schippers van de Marker Wadden 1 nota bene afkomstig bleek uit het dorpje Ens en nog bij mij op de School met de Bijbel heeft gezeten. We waren samen onderweg naar een eiland dat nog geschiedenis moest krijgen, al was daar volgens de andere schipper nog wel iets op af te dingen. Hij liet me op zijn mobiel een foto van een wisent-fossiel zien dat hij bij een van de opgespoten duinen van de Marker Wadden gevonden had. Een fossiel dat oorspronkelijk natuurlijk afkomstig is uit de Pleistocene zandgronden onder de sliblagen van het Markermeer.

De Marker Wadden zijn wel nieuw, maar je kunt er dus wel gewoon fossielen vinden. Dat is weliswaar dood leven, maar ook het echte leven is al volop bezig deze eilanden te koloniseren. In het water krioelt het van de watervlooien, op de oevers woekert de moerasandijvie en af en toe wat riet en vliegende insecten en vogels zijn er al bij de vleet. En laat de vleet nou een van de netten zijn die Schokker vissers vroeger uitgooiden om haring, sprot en ansjovis te vangen. Toevallig, nee, toeval bestaat niet.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 16 van 20 oktober 2018.