Bionieuws

Nomen est Omen

Toegewijde lijkbezorger

Twee doodgravers (​Nicrophorus vespilloides) in een dood knaagdier.

De aanwezigheid van baby’s of puppy’s kunnen vrouwen als een blok doen vallen voor een man. Bij de doodgraver is dat niet anders. Hoewel zijn naam anders doet vermoeden, speelt nieuw leven voor deze kever een bijna even belangrijke rol als de dood. Niet alleen zorgen doodgravers vol toewijding voor hun jongen, omringd door kleintjes weet een Nicrophorus vespilloides maar liefst drie keer zoveel vrouwtjes aan te trekken als kindloze mannen (Evolution, 25 februari).

Dat is de vrouwtjes mogelijk niet alleen om de man of de jongen te doen. Doodgravers krijgen hun jongen namelijk doorgaans op een voedzaam kadaver. Die biedt niet alleen goede plek voor het leggen van eieren, maar ook smakelijke maden voor de volwassenen zelf. De kevers graven kleine kadavers in alvorens er eitjes in te leggen. Aanstaande moeders blijven trouw wachten tot de eieren uitkomen, en ouders voeden de larven vervolgens stuk voor stuk.


Wie geen lijk in zijn achtertuin heeft liggen, zal de gewone doodgraver dus niet snel tegenkomen, hoewel de soort algemeen is in Nederland.

De doodgravers doen hun naam dus eer aan, en ook hun wetenschappelijke naam Nicrophorus vespilloides blijft binnen het thema. De genusnaam stamt van het Griekse nekrophoros dat lijkgraver betekent. In 1789 werd de naam nog gewijzigd naar het beter lijkende Necrophorus en sindsdien komen beide vormen voor, maar officieel blijft Nicrophorus gehandhaafd. De soortstoevoeging vespilloides betekent simpelweg ‘lijkend op vespillo’, verwijzend naar de overeenkomst met de krompootdoodgraver N. vespillo die indertijd de enige andere bekende soort was. Vespillo betekent, voor de volledigheid, eveneens lijkbezorger.

Wie geen lijk in zijn achtertuin heeft liggen, zal de gewone doodgraver dus niet snel tegenkomen, hoewel de soort algemeen is in Nederland. Bij een zeldzame ontmoeting zullen niet alleen de oranje vlekken en zwarte antennen opvallen, maar waarschijnlijk ook een stel mijten op de kop. Sommige van die mijten hebben een mutualistische relatie met de doodgravers: de mijtlarven eten vliegeneieren en -larven die anders gaan concurreren met de larven van de doodgravers. Die samenwerking is echter niet zonder risico. Volwassen mijten hebben namelijk iets gemeen met de doodgravers zelf: ze zijn dol op doodgraverbaby’s.