Bionieuws

Nomen est Omen

Stekelige stinkvrucht

Foto: Kevin Lim

Durio zibethinus

Wie er niet van houdt, haat hem: de doerian. De stekelige vrucht ter grootte van een voetbal is al van heinde en verre te ruiken. En dat komt niet doordat zijn zoete odeur naar geurige bloemweides ruikt. Waar hij wel naar riekt wordt door menigeen betwist, en houdt ergens het midden tussen rotte eieren, zweetsokken en dode dieren. Het is dan ook niet zonder reden dat hotels in Azië – waar de vrucht voorkomt – vaak verbieden doerians mee naar binnen te nemen, net als in vliegtuigen, taxi’s en bussen.

Delicatesse?
Wie de geur van de stinkvrucht echter trotseert en door de met zeskantige stekels beklede schil heen snijdt, wordt getrakteerd op een delicatesse. Binnenin de vrucht zijn meerdere vruchtkamers te vinden, met daarin flinke zaden omhuld door zachte, gelige zaadmantels. En die zijn om van te smullen. Volgens sommigen dan. Want zoals het een delicatesse betaamt, is die niet voor iedereen weggelegd.

Rotte eieren
In 2012 ontdekten Duitse onderzoekers al dat maar liefst vijftig verschillende stofjes tezamen voor de krachtige geur zorgen, en de lucht van onder meer uien, fruit, knoflook en honing combineren. Nu ontrafelen onderzoekers uit Singapore en Maleisië ook het genoom van de meest gegeten doerian: Durio zibethinus (Nature Genetics, 9 oktober). Daaruit blijkt dat de vrucht naar verhouding meer kopieën van genen heeft die verantwoordelijk zijn voor de productie van vluchtige zwaveldeeltjes. En tijdens de rijping is in fruitige delen meer activiteit van de genen die hierbij betrokken zijn. Toch die rotte-eieren-geur.

Stinkdier
De van verre herkenbare geur en het uiterlijk komen ook terug in de naam van de vrucht. De genusnaam durian stamt van het Maleisische woord duri dat doorn betekent. De soortstoevoeging zibethinus verwijst naar de Indische civetkat Viverra zibetha, die eveneens berucht is om zijn geur. Toch is over het precieze verband nog wel wat onenigheid. Zou Linnaeus naar de katachtige verwijzen omdat de doerian net zo ruikt als dit stinkdier, of omdat de civetkat graag een hapje stinkvrucht lust en de doerian zelfs gebruikt wordt als lokaas om de civetkat te vangen? Hoe dan ook: aan de geur doet dat niets af.