Bionieuws

Column

School

Ansichtkaart van het Laboratorium voor Microbiologie in Wageningen, rond 1922

‘We zijn wel gewend een beetje voor de muziek uit te lopen’, zei microbioloog Willem de Vos, op de reünie die het Wageningse Laboratorium voor Microbiologie op 21 oktober in het kader van haar honderd jarig bestaan hield. Inderdaad bijna een half jaar voor Wageningen Universiteit haar eeuwfeest viert. De Wageningse microbiologen houden namelijk de komst van Nicolaas Söhngen in het najaar van 1917 aan als startpunt. Die werd toen lector aan de Rijks Hoogere Land-, Tuin- en Boschbouwschool, een voorloper van de latere hogeschool en universiteit.

Söhngen zijn laboratorium was oorspronkelijk gevestigd in zijn woonhuis en later zat zijn woonhuis vast aan het in schitterende stijl gebouwde Laboratorium voor Microbiologie op de Wageningse Berg. De microbiologen hebben gelijk dat ze denken in mensen. Want mensen maken een school en niet de muren of een officiële openingshandeling of -akte. En Söhngen maakte school door als eerste microbiologen in de anaerobe bacteriën te duiken. Hij schreef en verdedigde in 1906 zelfs het eerste Delftse proefschrift waarin hij betoogde dat bacteriën methaan kunnen gebruiken voor hun stofwisseling.

Het is mooi te zien hoe zo’n school door 100 jaar geschiedenis heen allerlei onderwerpen heeft opgepakt en toch een soort kern wist te behouden. Onderzoek aan bacteriofagen, rhizobia, extremofielen, lactobacillen, humane microbiota en aan Clusters of Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats en geassocieerde cascade-eiwitten die nu als Crispr-Cas over ieders tong gaan. Ook nu lopen ze nog graag voor de muziek uit en dat gaat ze niet slecht af. Dat bleek op het wetenschappelijk symposium dat vooraf ging aan de reünie en dat werd opgesierd met een ridderschap voor De Vos en lancering van het boek Mighty Microbes . Er komt nog een hele stroom onderzoek aan waarover we in Bionieuws kunnen berichten.

Opmerkelijk is ook dat de Wageningse School niet op zichzelf staat, maar dat er eerder sprake is van echt Nederlandse School van Microbiologie die via Beijerinck, Kluijver, van Niel en Söhngen eigenlijk overal zijn sporen heeft nagelaten. Belangrijkste kenmerk van de leerlingen van de school is dat ze microben ecologisch benaderen: wat doet deze bacterie eigenlijk hier? Zelfs als Groninger bioloog ben ik door dit schoolvirus besmet via mijn favoriete docent, microbioloog Hans Veldkamp. Uiteindelijke zitten we allemaal in dezelfde school en denken we in mensen en microben. #YouToo

Deze column staat in Bionieuws 18 van 4 november 2017.