Bionieuws

Nomen est Omen

Ruigharige mestliefhebber

Foto: Pixabay/Pix

Coprinus comatus

Het is herfst. Rood- en geelkleurige bladeren domineren het straatbeeld, de paraplu heeft een vaste plek in de tas aangenomen, en wie besluit een wandeling door het bos te maken kan in alle hoeken en gaten een heel scala aan paddenstoelen aantreffen. Naast de gebruikelijke aardappelbovisten, elfenbankjes en boleten is er de laatste jaren een andere soort steeds meer te vinden; de geschubde inktzwam. Deze paddenstoel was al een van de meest voorkomende in zijn genus, maar is nu door overbemesting en verstoring van de bodem pas echt begonnen aan zijn klim naar de top.

Inkt
De zwam is makkelijk herkenbaar aan zijn witte, geschubde hoed. Deze verloopt, naarmate de paddenstoel veroudert, tot een zwarte, inktachtige vloeistof. Deze substantie bevat zijn sporen, maar zorgt er ook voor dat hij al een paar uur na de pluk niet meer eetbaar is. Er is dan alleen nog een steeltje over; de rest is veranderd in de ‘inkt’ die hem zijn naam geeft.

Shaggy mane
Christiaan Hendrik Persoon benoemde de soort in 1897 als Coprinus comatus. De genusnaam komt van het Griekse kopros, wat mest betekent. Dit verwijst naar het feit dat paddenstoelen van dit geslacht, waartoe tot voor kort zo’n honderd andere paddenstoelen behoorden, vaak op mest groeien. Door nieuw genetisch onderzoek is de groep recentelijk opgedeeld, en het huidige genus Coprinus bevat nu nog maar enkele soorten. De iconische zwarte substantie komt blijkbaar in meerdere geslachten voor.

De soortaanduiding, comatus, komt van coma, Latijn voor haar. Het betekent dus harig, en slaat, net als de Engelse aanduiding shaggy mane, op de herkenbare hoed van de paddenstoel. Deze, bedekt met kleine witte schubben, lijkt op ruigharige manen.

Herfstwandeling
De paddenstoel is prima eetbaar, mits hij nog niet zwart geworden is. Hij wordt dan zelfs ervaren als bijzonder lekker. De paddenstoel is echter makkelijk te verwarren met andere, wel-giftige soorten. Bij het tegenkomen van zo’n ruig, wit kopje op een heerlijke herfstwandeling, is het dus belangrijk om hem eerst goed te bekijken, voordat hij de tas in gaat voor het avondeten.

Dit artikel verscheen 3 november in Bionieuws 17.