Bionieuws

Nomen est Omen

Pijlsnelle carrièremaker

Flickr © bathyporeia

Doryteuthis pleii

Een jong mannetje van de pijlinktvis Doryteuthis pleii maakt niet veel klaar. Ontmoet hij een vrouwtje, dan plakt hij zijn pakketjes met zaadcellen onder haar bek. Als zij daar later haar eitjes laat passeren, is er een klein kansje dat zijn zaadcellen wat eitjes kunnen bevruchten.

Spermapakketjes
Pas als hij ouder is, wordt hij serieus genomen. Dan mag hij een vrouwtje dat op het punt staat eitjes af te zetten benaderen en zijn spermapakketjes intiem onder haar mantel plaatsen, naast de opening waardoor de eitjes naar buiten komen. Zijn zaadcellen zijn er dan als eerste bij.

De stap van sneaky ventje naar doortastende bully, compleet met aanpassingen aan spermapakketjes en zaadcellen, verloopt razendsnel als een mannetje eenmaal de vereiste afmeting bereikt heeft, ontdekten Braziliaanse onderzoekers (Biological Journal of the Linnean Society, 10 februari online).

Carrièreswitch
De naam van het dier onthult niets over deze belangrijke carrièreswitch. Dory is het Griekse woord voor speer en teuthis voor kleine inktvis. ‘Speerinktvisje’ dus. Pleii verwijst naar de Franse natuurvorser Auguste Plée, die de inktvissen verzamelde rond het Franse eiland Martinique in de Caribische Zee en opstuurde naar het Parijse Muséum d’histoire naturelle, waar Henri Marie Ducrotay de Blainville de soort in 1823 beschreef als Loligo pleii. Het verzamelen van de pijlinktvissen zal voor Plée een koud kunstje zijn geweest, want de dieren komen ’s zomers massaal naar de kust om te paren. Maar of zijn mannelijke exemplaren nu als sneaker of als bully aan de bak kwamen, dat zal Plée niet geweten hebben.

Menukaart
De Zwitserse zoöloog Adolf Naef verhuisde de pijlinktvis, die leeft in de westelijke Atlantische Oceaan, in 1912 naar het geslacht Doryteuthis. Dat neemt niet weg dat hij naaste familie is van de Loligo-soorten uit de Middellandse zee, die als calamares of kalamari op de menukaart staan. Die namen zijn afgeleid van het Latijnse calamarius, een draagbare cilinder met schrijfgerei: veren, inkt en een mesje. Een treffende benaming voor deze lange, slanke dieren met hun veervormige rugschild en inktzak.

Dit artikel verscheen 24 februari in Bionieuws 4