Bionieuws

Nomen est Omen

Notendop in de schaduw

De platte wielwebspin in Spin van het Jaar 2017

Ingezoomd is het donkere lijf van de platte wielwebspin een perfect kostuum voor een horrorfilm. Het glimmende lichaam, de harige poten en de venijnige monddelen kunnen zo opduiken in een nachtmerrie. De werkelijkheid is dat mensen niet zo vaak oog in oog staan met deze spin, die slechts 1 tot 1,5 centimeter groot is. Juist daarom is de Nuctenea umbratica op 20 februari tot Spin van het Jaar gekozen. De Europese Arachnologische Vereniging hoopt zo op meer waarnemingen van het dier en zijn verblijfplaats.

Overdag houdt de spin zich op tussen boomschors of in kieren van raamkozijnen en tuinschuttingen. Voor een wielwebspin, waartoe ook de bollere kruisspin behoort, heeft N. umbratica een plat lijf, waardoor hij zich goed kan verstoppen. Alleen een zogeheten signaaldraad tussen web en verstopplek verraadt waar hij zich verborgen houdt.

Zijn wetenschappelijk naam Nuctenea umbratica verwijst naar deze levenswijze: umbraticus is Latijn voor ‘in de schaduw’. De genusnaam lijkt daarbij aan te sluiten met een verwijzing naar noctem ofwel nacht. Maar waarschijnlijker is dat Nuctenea verwijst naar de lichaamsvorm; nuce betekent notendop in het Latijn. In het Engels heet de spin dan ook walnut orb-weaver spider. Teneo, tot slot, is Latijn voor vastgrijpen.

Prooien grijpt de spin vooral ’s nachts, wanneer hij plaatsneemt in het net zelf. Dat wielweb is soms behoorlijk groot, en vrijwel altijd grofmazig. Deze wielwebspin heeft het dan ook gemunt op grotere prooien, zoals nachtvlinders en langpootmuggen. Hangend in het net zijn ook de twee opvallende witte stippen op de buikzijde van de spin te observeren.

De kans een vrouwtje te treffen is daarbij aanzienlijk groter dan een mannetje. De vrouwtjes zijn groter en jaarrond actief; de mannetjes alleen tussen augustus en november. De vraag is vooralsnog of een jaar later dezelfde individuen opduiken. Onduidelijk is namelijk of de soort een- of tweejarig is. Daarbij kan het grote publiek te hulp schieten. Waarnemingen moeten inzicht verschaffen in de jaarcyclus. Ga dus op zoek en stuur waarnemingen naar peter.vanhelsdingen@naturalis.nl. Voor wie het aandurft.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 4 van 2017