Bionieuws

Nomen est Omen

Monsterlijke schreeuwlelijk

Foto: Jakob Fahr

Hypsignathus monstrosus

In juli van dit jaar ging een foto van een angstaanjagende vleerhond viral. Was het gefotoshopt? Een fantasiedier? Het bleek om een hamerkopvleerhond te gaan met de toepasselijke Latijnse naam Hypsignathus monstrosus, een waar monster dus.

Lippen
Hypsignathus verwijst naar de hoge kaak van de mannelijke vleerhond. Monstrosus betekent simpelweg monsterlijk. Waarschijnlijk was de naamgever dus ook niet echt gecharmeerd van deze frugivoor. Begrijpelijk voor iedereen die het grote elandachtige hoofd met de enorme geplooide overhangende lippen, de wrattige snuit en de haarloze gespleten kin van een mannetjesexemplaar ooit heeft mogen aanschouwen. Vrouwtjes zien er heel anders uit met een vosachtige muil. Door zijn uiterlijk werd zelfs even gedacht dat een verscheepte en ontsnapte hamerkopvleerhond de waarheid achter het legendarische wezen de Jersey Devil was.

Niet alleen het uiterlijk draagt bij aan de slechte naam, H. monstrosus is ook aangewezen als een bron van de ebola-uitbraak. Voordelig voor de vleerhond, want daardoor zal de menselijke consumptie omlaag gaan. Toch kan de vleerhond ook nuttig zijn als zaadverspreider, alhoewel hij daar niet erg efficiënt in wordt beschouwd.

Toetergeluid
De hamerkopvleerhond is de grootste vleerhond van Afrika, de mannetjes kunnen een spanwijdte van bijna 1 meter bereiken. In hun borstholte beslaat de larynx de helft van de wervelkolomlengte, waarbij het hart, de longen en het maagdarmstelsel naar beneden worden gedrukt. De enorme larynx produceert samen met de grote wangzakken een vermoedelijk schrikbarend toetergeluid om vrouwtjes te verleiden. In bijeenkomsten van 20 tot 135 mannetjes verkondigen ze zich. Vervolgens vliegen de vrouwtjes door de baltsarena en kiezen een partner.

Bloed
De hamerkopvleerhond eet voornamelijk vijgen en ander fruit. Maar op 8 juli 1951 ervoer Harry Andrew Beatty, een ervaren soortenverzamelaar, de carnivore aard van H. monstrosus. Laat op die bewuste avond hoorde hij het krijsen van een kip en haastte zich in de richting van het geluid. In het schijnsel van zijn lamp zag hij een grote vleerhond vastgeklampt aan een verscheurde kip waar het bloed vanaf droop. Inspiratie genoeg deze Halloween.