Bionieuws

Plant & Dier

Mestkever rolt recht dankzij melkweg

De melkweg dient als orientatie voor mestkevers die 's nachts aan de wandel gaan

Mestkevers gebruiken de sterren voor oriëntatie gedurende de nacht. De lichtende band van de Melkweg helpt hen hun mestbal in een rechte lijn weg te rollen. Dat concluderen Zweedse en Zuid-Afrikaanse onderzoekers 24 januari in Current Biology.

Alleen van mensen, zeehonden en vogels is bekend dat zij het sterrenstelsel gebruiken voor oriëntatie. De onderzoekers vermoedden dat ook mestkever deze vaardigheden beheersen. ‘Zelfs in maanloze nachten lukt het veel mestkevers in een rechte lijn te lopen’, zegt eerste auteur Marie Dacke. ‘Dat deed vermoeden dat de kevers de sterrenhemel gebruiken voor oriëntatie – een prestatie die niet eerder is gedemonstreerd in insecten, zover wij weten.’

Hoedje
De onderzoekers onderwierpen mestkevers van de soort Scarabaeus satyrus aan een reeks testen. In een zelfgebouwde arena lieten ze de mestkevers rondlopen met en zonder een hoedje dat het zicht naar boven blokkeerde. Zagen de mestkevers de wereld boven hen niet, dan slaagden ze er niet in in een rechte lijn te rollen.

In een tweede arena in de buitenlucht testten de onderzoekers het effect van de maan en de sterren. Bij volle maan doorkruisten de mestkevers de arena in een keer. Ook zonder maan, maar met sterren, liepen de mestkevers een rechte lijn. Kregen ze weer een hoedje of was het bewolkt, dan bleven de mestkevers echter rondjes lopen. ‘Deze bevinding ondersteunt onze hypothese dat mestkevers zich oriënteren met behulp van de sterrenhemel’, schrijven de onderzoekers.



‘De meerderheid van de sterren is te schemerig voor de kleine ogen van de mestkevers om te kunnen onderscheiden’

In een laatste experiment probeerden de onderzoekers te achterhalen welke elementen uit de sterrenhemel de mestkevers precies gebruiken. ‘De meerderheid van de sterren is te schemerig voor de kleine ogen van de mestkevers om te kunnen onderscheiden’, stellen de onderzoekers. Het planetarium van Johannesburg bood uitkomst: hierin waren verschillende groepen sterren afzonderlijk aan en uit te schakelen. Daarin presteerden de mestkevers even goed bij een volledige sterrenhemel als bij enkel de lichte band van de Melkweg. ‘We zijn er dus van overtuigd dat mestkevers de Melkweg gebruiken als deze zichtbaar is’, schrijven de onderzoekers.

Het is volgens de onderzoekers het eerste bewijs dat een dier niet alleen de sterrenhemel, maar specifiek de Melkweg als oriëntatie gebruikt. De Melkweg is volgens hen een betrouwbaardere aanwijzing dan de maan, die maar de helft van de nachten zichtbaar is. En een rechte lijn is erg belangrijk voor de mestkevers, leggen ze uit. Rollen mestkevers namelijk in een cirkel, dan eindigen ze mogelijk weer bij de mesthoop waarvan hun mestbal afkomstig is. En daar wachten mogelijk concurrenten die hen de mestbal afhandig maken.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 2 van 2013