Bionieuws

Nomen est Omen

Meedogenloze mees

Foto: Flickr/Colin Frankland

Parus major

Een stortvloed aan bezorgde telefoontjes ontving Vogelbescherming Nederland voorafgaand aan de Nationale Tuinvogeltelling van 28 en 29 januari. Vogelliefhebbers meldden veel minder kool- en pimpelmezen in hun tuin te hebben gespot dan gewoonlijk. De uitslag van de telling bevestigde dit. De koolmees werd beduidend minder gezien dan in voorgaande jaren, hoewel hij op de tweede plek eindigde.

Mastjaar
Volgens Vogelbescherming komt de afwezigheid doordat de mezen door de koude en natte lente een slecht broedseizoen hebben gehad. Daarnaast is het een mastjaar, en vinden de mezen hun geliefde beukennootjes nu in overvloed in de bossen, waardoor ze zich minder in tuinen laten zien.

Confrontaties
De koolmees, ofwel Parus major, kreeg zijn Latijnse naam van Linnaeus in 1758. De herkomst van zijn naamgeving is simpel: het genus Parus staat voor mees, de soortsaanduiding major betekent groter. De koolmees is de grootste mees binnen zijn familie en vertoont gedrag dat bij grotere vogels hoort. Zo eet hij bijvoorbeeld op de grond. Zijn grootte houdt ook in dat hij dominantie over andere vogels kan uitoefenen, en hij schuwt confrontaties dan ook niet.

Breineter
De koolmees is in principe insectivoor in de zomer, maar moet in schaarse winters wat vindingrijker zijn. Hij is echter tot veel bereid als het op eten aankomt. Een bekende demonstratie hiervan dateert uit 2009, toen enkele mezen achttien dwergvleermuizen in winterslaap dood pikten en opaten in een Hongaarse grot. Vier jaar later werden een paar koolmezen betrapt bij het jagen op en eten van andere kleine zangvogels in Finland. Ze gebruiken daarbij meestal dezelfde techniek: met hun relatief grote snavel splijten ze de schedel van hun prooi – om zich vervolgens tegoed te doen aan diens brein.

Wie volgend jaar weer met smart wacht op het spotten van mezen in de tuin, doet er dus goed aan een handje beukennootjes achter de hand te houden.

(De bericht verscheen in Bionieuws 3 van 11 februari 2017)