Bionieuws

Nomen est Omen

Kwetsbare wereldreiziger

Atlantisia rogersi

Ooit, heel lang geleden, in een oceaan hier ver vandaan, rommelde een piepklein bruin vogeltje met rode oogjes als een knaagdier door het struikgewas. Vermoedelijk op zoek naar eten of een geschikte plek om te broeden, niet wetende dat hij zich bevond op een doodlopende weg met als eindpunt een eiland midden in de Atlantische Oceaan: Inaccessible. De landbrug waarmee hij zijn bestemming bereikte, verdween na verloop van tijd in zee, en tot op de dag van vandaag zit zijn afstammeling, de inaccessible-eilandral, vast op het kleine stukje land omringd door niks anders dan water. Gevangen, want ’s werelds kleinste nu nog levend loopvogeltje – slechts 14 centimeter in lengte – kan niet vliegen.

Vulkaanuitbarsting
Het was de Engelse ornitholoog Percy Lowe die in 1928 met deze theorie op de proppen kwam, en hij riep meteen speciaal voor dit vogeltje een nieuw genus in het leven: Atlantisia, naar het mythische eiland Atlantis dat door een vulkaanuitbarsting in zee verdween. De persoon die hem als eerste een aantal vogelexemplaren opstuurde vereeuwigde hij als bedankje in de soortstoevoeging: rogersi, naar Martin Rogers, destijds kapelaan op het nabijgelegen eiland Trantan da Cunha.

Veilige haven
Toch was de inaccessible-eilandral waarschijnlijk niet altijd aan land geketend, schrijven biologen 12 oktober in Molecular Phylogenetics and Evolution, waardoor Lowe’s tot de verbeelding sprekende theorie nu op losse schroeven staat. Uit hun dna-analyses blijkt dat de voorouder van A. rogersi grofweg 1,5 miljoen jaar geleden opsteeg in Zuid-Afrika en na een lange tocht door het luchtruim neerstreek op het eiland, een ware veilige haven; door gebrek aan predatoren verloor het vogeltje na verloop van tijd zijn vermogen om te vliegen.

Valkuil
En dat is ook gelijk zijn valkuil. Mochten er op het eiland ooit huismuizen of andere knaagdieren opduiken, dan is het waarschijnlijk snel gedaan met de inaccessible-eilandral, getuige de teruglopende albatros- en stormvogelpopulaties door op kuikens loerende huismuizen op het nabijgelegen eiland Gough. Het loodrecht uit zee oprijzende eiland inaccessible – ofwel ontoegankelijk – is al door zijn vorm en ligging nagenoeg onbereikbaar, maar kan dus beter volledig potdicht gehouden worden voor ongewenst bezoek.