Bionieuws

Ecologie & Evolutie

Jacht verstoort opbouw berenpopulatie

Foto © Gregory "Slobirdr" Smith

Jacht op de bruine beer (Ursus arctos) veroorzaakt belangrijke demografische veranderingen aan de populaties in Zweden. Zo gaan onder andere het aantal overlevende nakomelingen en de gemiddelde levensverwachting sterk omlaag, schrijft een internationaal onderzoeksteam in Nature Ecology & Evolution (11 december online) op basis van gegevens van individueel gevolgde beren in de afgelopen dertig jaar.

Nadat de bruine beer in Centraal- en Noord-Europa begin 20ste eeuw door jacht bijna was uitgeroeid, is de soort de decennia erna weer opgekrabbeld. Door nieuwe bejaging nemen de aantallen in sommige delen weer af. Maar jacht heeft niet alleen invloed op de aantallen, suggereren de onderzoekers.

Zenderen
De onderzochte berenpopulatie in Zuid-Zweden wordt al sinds 1985 gevolgd door onder andere vangen en terugvangen, zenderen en onderzoek naar teruggevonden dode dieren. Daaruit kwam naar voren dat ook de levensloop van de beren sterk wordt beïnvloed door de jacht. In een natuurlijke situatie heeft een jong de eerste jaren de grootste kans te overlijden door bijvoorbeeld predatie. Na het derde jaar wordt die kans veel kleiner. In een situatie met hoge jachtdruk heeft een beer na de eerste jaren, als het zich losmaakt van de moeder, juist grotere kans te sterven. Van het derde levensjaar is de doodsoorzaak in 72 procent (vrouwtjes) tot 74 procent (mannetjes) van de gevallen de jacht.

De auteurs berekenen dat de levensverwachting van eenjarige beren 8,8 jaar is gedurende jaren met lage jachtdruk, maar slechts 5,2 jaar als de jachtdruk het grootst is. Ze zien ook dat de reproductiewaarde – het toekomstige aantal vrouwelijke nakomelingen – afneemt in perioden van hoge jachtdruk.

Dynamiek
'Veranderingen in geslacht en leeftijdsstructuur als gevolg van selectieve jacht kunnen de overleving en voortplantingspatronen in de populatie veranderen, die op hun beurt de algemene dynamiek veranderen', aldus eerste auteur Richard Bischof. 'Bovendien beïnvloedt de jacht uiteindelijk ook de toekomstige samenstelling en dynamiek van een populatie door evolutionaire veranderingen.'

De resultaten zouden volgens hem moeten worden meegenomen in betere jachtregulering. 'Die zou niet wezenlijk moeten verschillen van het natuurlijke patroon van sterfte. Dit zou betekenen dat de jacht zich primair richt op jongere subdominante dieren in plaats van volwassen dominante individuen. Dit is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan, aangezien jagers dat dan wel in het veld zouden moeten onderscheiden, wat best een uitdaging is.'

Dit artikel verscheen 13 januari in Bionieuws 1