Bionieuws

Nomen est Omen

Ingevroren oerbloesem

Foto: George Poinar/Oregon State University

Tropidogyne pentaptera

Een fossiele bloem vinden is al heel bijzonder, dus zeven fossiele bloemen met een ouderdom van zo’n 100 miljoen jaar is een echte botanische schat. Het gaat wel om heel kleine bloempjes, met een maximale diameter van een halve centimeter, ingesloten in barnsteen uit een bekende ambermijn in de Hukawngvallei van Myanmar.

Vers geplukt
‘Het barnsteen heeft de bloemdelen zo goed omsloten, dat het lijkt of ze zo vers in de tuin zijn geplukt’, zegt de Amerikaanse botanicus George Poinar, die deze oerbloesem als nieuwe soort beschreef en Tropidogyne pentaptera heeft gedoopt (decembernummer Paleodiversity, 28 juli online). Hij speculeert in een begeleidend persbericht dat mogelijk een T. rex of Triceratops de bloesem van de takken heeft gerost. Hierdoor zouden de bloempjes in hars van de bast van een araucariaboom zijn terechtgekomen en later gefossiliseerd. Dino’s genereren altijd extra publiciteit, maar eerlijk is eerlijk: de zeven in amber ingevroren tere bloempjes afkomstig uit een oeroud regenwoud zijn ook op zichzelf al hartveroverend.

Richels
De wetenschappelijke naam van de bloempjes is relatief eenvoudig af te leiden. De genusnaam Tropidogyne komt van de Griekse woorden tropis, dat richel of kiel betekent, en gyne dat verwijst naar vrouw. Dit vanwege de richels op de vrouwelijke stamper bij het eerder in dezelfde barnsteenafzetting gevonden bloemetje T. pikei, naamgever van het uitgestorven genus †Tropidogyne (Novon, 2010). De soortsaanduiding is te herleiden tot de kenmerkende bloemvorm: penta is Grieks voor vijf en pteron betekent vleugel.

Buitenbeentje
Die vijf kroonblaadjes kenmerken inderdaad zes van de zeven fossielen. In één barnsteen bevindt zich echter een bloempje met zes kroonblaadjes. De onderzoekers zien dat als een afwijkende vorm waarbij het primordium of knopje van het groeibeginsel zich al vroeg in de ontwikkeling heeft gesplitst. Was alleen dit afwijkend fossieltje gevonden, dan had het oerbloempje wellicht T. hexaptera geheten. Een botanisch buitenbeentje.

Dit artikel verscheen in Bionieuws 14 van 9 september 2017