Bionieuws

Nomen est Omen

Honkvaste kluizenaar

Deze heremietekreeft bewoond geen schelpen, maar een bolletje levend koraal. Foto: Momoko Igawa

Diogenes heteropsammicolo

Verhuizen is verleden tijd voor de nieuw ontdekte heremietkreeft Diogenes heteropsammicolo . Waar andere heremietkreeften hun achterwerk in een lege schelp steken, blijkt de nieuwe heremietkreeft ook een nieuw type huis te hebben: een bolletje levend koraal. D. heteropsammicolo hoeft daardoor niet deel te nemen aan de frappante rij heremietkreeften die zich bij ruimtegebrek op het strand opstellen, en simultaan een (slakken)huisje opschuiven. Zijn koraalhuis groeit simpelweg mee met zijn uitdijende achterlijf.

Het bolletje koraal is zelf niet nieuw. Wetenschappers kenden het als wandelend koraal. In de holte huist doorgaans een mariene pindaworm. De pindaworm biedt het koraal transport en voorkomt dat het koraal bedolven raakt onder sediment, en geniet zelf van bescherming tegen predatoren. De ontdekkers van D. heteropsammicolo bestudeerden dan ook eigenlijk de symbiose tussen koraal en pindaworm, maar troffen tot hun verbazing een heel ander wezen in de holte aan ( Plos One, 20 september).

Draaiing
Opvallend aan de nieuwe rood-witte heremietkreeft zijn de smalle pootjes en scharen. Ook is zijn achterlijf niet asymmetrisch gevormd; doorgaans zit er een kromming in het achterlijf van heremietkreeften, die precies overeenkomt met de draaiing van de schelp die ze bewonen. Blijkbaar past het achterlijf van D. heteropsammicolo beter in een koraal. Mogelijk vervult hij dezelfde rol als de pindaworm die hij verdringt: lopen met het koraal en schoonvegen van sediment. En voor zover bekend is deze heremietkreeft de enige die dat doet.

Zijn naam Diogenes heteropsammicolo verwijst dan ook naar het koraal: hij gaat vaak samenwerkingen aan met Heteropsammia-koralen, hoewel hij ook het koraal van het Heterocyathus-genus kan betrekken. Zijn genusnaam ontstond al in 1851 en behoort tot de familie Diogenidae, ofwel linkshandige heremietkreeften, verwijzend naar hun vergrote linkerschaar. Zowel de genus- als familienaam verwijzen naar de filosoof Diogenes van Sinope, die zo’n vierhonderd jaar voor Christus – als een soort heremiet – in een grote ton of kruik woonde. Een teruggetrokken bestaan hoeft D. heteropsammicolo echter niet te leiden. Met zijn wandelend koraal ligt de wereld immers aan zijn voeten.

Dit bericht verscheen in Bionieuws 16 van 7 oktober 2017.