Bionieuws

Onderwijs & Werk

De wereld van morgen

Foto © Climate Planet

In de gigantische wereldbol van Climate Planet bij Utrecht Centraal ontdekken scholieren hoe kwetsbaar de aarde is, én wat ze kunnen doen om het tij van klimaatverandering te keren.

Terwijl een paar honderd meter verderop mensenmassa’s zich in alle vroegte in overvolle treinen proppen, heerst er in de 20 meter hoge wereldbol op het nieuwe Jaarbeursplein bij Utrecht Centraal vooral rust. In de donkere koepel hebben vwo-leerlingen zich op stoelen verzameld rond een lichtgevende, donkerblauwe en langzaam draaiende aarde die in het midden van de ruimte lijkt te zweven – een miniatuurversie van de gigantische blikvanger buiten. Met grote, gespannen ogen staren ze naar de aarde alsof het een entiteit is die aanbeden moet worden. Het is muisstil, op een stel giechelende meisjes na dan, die nog even snel wat selfies maken voordat het spektakel begint.

Bioscoopgangers
Dan start de film en de zwevende bal verandert in het doek waar de puberende bioscoopgangers de komende 35 minuten aan gekluisterd zitten. Het gegiechel ebt de eerste paar minuten tot irritatie van de leraar nog even door, maar dan…BANG, BOEM! De komst van de oerknal dwingt de zaal tot stilte. Tektonische platen schuiven over de aardbol en het donkere geronk van de geluidseffecten doet iedereen in zijn stoel trillen. Het filmgeluid wordt hier en daar enkel nog overtroeft door kreetjes als ‘Ohhhhhh’, ‘wauw!’ en ‘vet gaaf!’. Wat volgt is een ruimtereis om de aarde, van het ontstaan tot in de verre toekomst. De boodschap is overduidelijk: de aarde is met de snel groeiende wereldbevolking kwetsbaar, wees er zuinig op!

Inspiratie
Dit is Climate Planet, een wereldbol ter hoogte van zes etages, die na een reis om de wereld nu van 6 oktober tot 3 november tijdelijk neerstrijkt in Utrecht. Doel: meer aandacht voor klimaatverandering en inspiratie bieden om aan de slag te gaan voor een duurzame toekomst. Doelwit: de volgende generatie. Basisscholen en middelbare scholen kunnen daarom een dagdeel boeken en met bijpassende lespakketten en workshops hun hoofd buigen over klimaatproblematiek. Vandaag is die taak weggelegd voor tweede- en derdeklassers van het Goois Lyceum uit Bussum, die zich na de film buiten de koepel in groepjes verdelen en aan de workshops beginnen.

‘Dit is de plastic soep in het klein. In het echt is hij zo groot als Portugal, Spanje en Frankrijk bij elkaar.'

‘We dumpen al ons plastic maar gewoon in de rivieren en oceanen, en niet zo’n klein beetje ook. Bijna overal zit tegenwoordig plastic omheen en dat komt allemaal in de natuur terecht. Een regelrechte ramp voor veel dieren’, vertelt aardrijkskundedocent in opleiding Geert aan een groepje leerlingen. ‘Nou, ik gooi het gewoon netjes bij het plastic afval’, mompelt er eentje. De rest van het groepje leerlingen kijkt – nog enigszins glazig – naar een bak met water, vol plastic flesjes, snoeppapiertjes en ander plastic afval. ‘Dit is de plastic soep in het klein’, gaat Geert verder. ‘In het echt is hij zo groot als Portugal, Spanje en Frankrijk bij elkaar. Ja, daar sta je van te kijken he?!’

Krullen
De leerlingen krijgen te horen dat ze gaan debatteren en verdelen zich in twee groepen. Een kleine jongen met een bos gouden krullen stapt op de plastic soep af, roert even met een grote pollepel, vist er een flesje uit en leest het papiertje voor dat erin zit: ‘Er moet een vak komen op school waarbij milieu en afvalscheiding centraal staan’, luidt de eerste stelling. ‘Nou, ik ben tegen. Iedereen weet toch al lang hoe je afval scheidt en doet dat toch ook? Zo’n vak wordt echt mega-saai!’, stelt een meisje. ‘En er is toch al een enorm lerarentekort? Wie moet deze lessen gaan geven dan?’, roept een wat forse jongen. Gelukkig is er ook tegengeluid: ‘Een docent aardrijkskunde, biologie of scheikunde kan dit vak makkelijk geven, daar heb je geen aparte opleiding voor nodig. Maar dan moet het geen kutdocent zijn.’ Even valt het stil, maar gelukkig gooit Geert snel nog een argument in de groep: ‘Jullie generatie moet het gaan doen, dus jullie moeten goed geïnformeerd zijn. Jong geleerd, is oud gedaan!’

Betekenisvol
Niet alleen leerlingen moeten leren van dit project, ook de docenten in opleiding staan er niet puur voor de lol. ‘Het mes snijdt echt aan twee kanten. Scholieren leren iets over klimaat en duurzaamheid, en studenten van de Hogeschool Utrecht doen praktijkervaring op’, vertelt Tim Schuring, vakdidacticus en begeleider van de studenten. ‘Naast het bedenken en ontwerpen van de workshops, is wat ze hier doen echt anders dan een stage op een school. Ze geven snel achter elkaar dezelfde les, in plaats van een of twee keer, en er komen veel verschillende scholen en klassen in korte tijd voorbij. Echt leerzaam en betekenisvol onderwijs.’

Politicus
Geert en zijn medestudenten zijn in ieder geval tevreden met hoe het ging. ‘Het was van tevoren natuurlijk wel spannend, maar ze deden leuk mee. Vooral die jongen met die blonde krullen, die moet echt politicus worden.’ Voor vmbo-scholieren zal de ervaring misschien anders zijn, denkt medestudent Jacob. ‘Deze vwo’ers weten gewoon al heel veel. Ook ligt het niveau van de film best hoog. Leerlingen worden letterlijk gebombardeerd met informatie en er is nauwelijks rust ingebouwd.’

De blonde krullenkop vond het zelf ook leuk: ‘De film was echt spectaculair, vooral die sound effects! Maar als je al die klimaatproblemen in een rap tempo voorbij ziet komen, word je niet echt blij.’

Dit artikel verscheen 20 oktober in Bionieuws 16