Bionieuws

Onderwijs & Werk

De biologie verengelst

Foto © Steve Perrin

Engels is vanaf september 2018 de voertaal bij de Nijmeegse en Groningse bacheloropleiding biologie. ‘Een logische vervolgstap van internationalisering’ of ‘onherroepelijke taalverschraling’.

‘We maken de overstap naar het Engels om verschillende redenen. We trekken in Nijmegen al steeds meer internationale studenten en vrijwel alle tekstboeken en lesmateriaal zijn al in het Engels. Daarnaast werken er hier ook veel buitenlandse promovendi en postdocs die geacht worden onderwijs te geven. Het is een logische vervolgstap van internationalisering, want Engels is nu eenmaal de ‘language of science’, zegt moleculair bioloog Gert Jan Veenstra, onderwijsdirecteur biowetenschappen bij de Radboud Universiteit Nijmegen. Op zijn universiteit en die in Groningen starten de bacherlorstudenten biologie vanaf het collegejaar 2018-2019 in het Engels.

‘Zo’n 90 procent van het onderwijs wordt in het Engels gegeven, maar we houden nadrukkelijk ruimte voor vakken waarin de Nederlandse taal essentieel is.'

Dat betekent volgens Veenstra niet dat er alleen nog maar Engels gesproken gaat worden. ‘Zo’n 90 procent van het onderwijs wordt in het Engels gegeven, maar we houden nadrukkelijk ruimte voor vakken waarin de Nederlandse taal essentieel is. Denk aan onderwijs rond het Nederlandse natuurbeleid of rond educatie’, aldus Veenstra.

Beheersing
Meer studenten werven is volgens hem zeker niet de insteek van de taalswitch. ‘We stellen het komend studiejaar zelfs voor het eerst een numerus fixus voor de biologiestudie in. Die ligt met 200 iets onder de instroom die we dit studiejaar hadden.’ Dat betekent volgens Veenstra dat er selectie op de instroom zal plaatsvinden, waar ook de beheersing van het Engels onderdeel van uitmaakt. Veenstra: ‘Onze ervaring is dat Nederlandse studenten weinig problemen hebben met de Engelse taal.’

Omschakeling
Zijn verwachting is dat de omschakeling geen invloed zal hebben op de onderwijskwaliteit. ‘Wetenschappers zijn al gewend om in het Engels te publiceren en te communiceren. Engelse vaardigheden zijn ook nu al onderdeel van de Basiskwalificatie Onderwijs waaraan alle docenten moeten voldoen. Indien nodig zijn er cursussen beschikbaar om de taal bij te spijkeren.’ Ook aan cursussen Nederlands voor buitenlandse studenten is in Nijmegen gedacht. ‘Want we willen studenten de mogelijkheid bieden om te integreren in onze samenleving en daarin speelt Nederlands spreken zeker een rol.’

Pilot
Ook in Wageningen stappen vanaf september 2018 vijf bacheloropleidingen over naar Engels als voertaal. Oorspronkelijk was biologie ook kandidaat, maar die zijn afgehaakt, bevestigt onderwijsdirecteur Arnold Bregt. ‘Biologie kiest voor een pas op de plaats omdat de opleiding zo sterk is gegroeid. Zo’n omschakeling kost toch een extra tijdsinvestering en als je het doet moet je het ook goed doen.’ Internationaal land- en waterbeheer, bodem, water en atmosfeer en ook dierwetenschappen doen wel mee met de pilot. ‘Dat zijn ook nu al opleidingen met een duidelijk internationale arbeidsmarkt en thematiek’, aldus Bregt. Als de evaluatie positief uitvalt, zullen andere opleidingen in de toekomst wellicht volgen.

Taalverschraling
De Delft-Rotterdamse bacheloropleiding nanobiologie is al langer Engelstalig en vorig jaar is ook de Maastrichtse bachelor biomedische wetenschappen overgestapt op het Engels. Een trend die zich voortzet, want volgend studiejaar gaan ook biomedische wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam en life science & technologie en biologie van de Rijksuniversiteit Groningen over (zie kader: Explosieve groei Engelstalige bacherlors). Een doorn in het oog van actiegroep Beter Onderwijs Nederland, die vindt dat er een eind moet komen aan de ‘onbeperkte groei van de verengelsing’. In een petitie roept zij op tegen ‘de onherroepelijke taalverschraling’. Het hoger onderwijs heeft volgens de actiegroep een bijzondere verantwoordelijkheid voor ‘het onderwijsgebouw als geheel’ en Nederlands als instructietaal is ‘een kerntaak van wetenschappelijke vakdisciplines’.

‘We zien de positie van het Nederlands achteruitgaan op de universiteit en dat is een gevaarlijke ontwikkeling.’

In Den Haag loopt vooral de PVV te hoop tegen het opkomende Engels aan universiteiten. Zo sprak PVV-kamerlid Martin Bosma deze week bij de vergadering van de cultuurbegroting zijn teleurstelling uit over het taalbeleid van de nieuwe onderwijsminister Ingrid van Egelshoven. ‘We zien de positie van het Nederlands achteruitgaan op de universiteit en dat is een gevaarlijke ontwikkeling’, stelt Bosma. ‘Het Nederlands wordt gemarginaliseerd. Als straks universiteiten helemaal Engelstalig zijn dan is de volgende logische stap dat men ook de middelbare scholen in het Engels gaat doen. Voor je het weet ben je de Nederlandse taal kwijt.’

Kader: Explosieve groei Engelstalige bachelors
Het aantal Engelstalige bacheloropleidingen op het vasteland van Europa is explosief gegroeid. In acht jaar tijd – van 2009 tot 2017 – groeide het aantal van 55 naar 2.900, zo blijkt uit een onderzoek dat de European Association for International Education en website StudyPortal in september presenteerden. Van de 19 onderzochte landen is Turkije de absolute koploper met 545 Engelstalige bacheloropleidingen. Nederland staat tweede met 317 opleidingen, op enige afstand gevolgd door Spanje met 241 en Duitsland met 225 opleidingen. In Nederland biedt zo’n 60 procent van alle instellingen voor hoger onderwijs op zijn minst één Engelstalige opleiding aan.
Volgens het onderzoek is gemiddeld 39 procent van de studenten in de Engelse bacheloropleidingen uit het buitenland afkomstig, merendeels uit andere Europese landen. De belangrijkste voordelen van Engelstalige opleidingen zijn de ‘internationale leeromgeving en inzetbaarheid op de arbeidsmarkt, alsmede de hogere onderwijskwaliteit voor studenten’.
Vrijwel alle masteropleidingen in Nederland zijn al langer geheel in het Engels. Voor heel Europa is het aantal Engelstalige masteropleidingen gestegen van 725 in 2007 naar 8.089 in 2014.