Bionieuws

Gen & Micro

Bacterieparasiet jaagt gericht

Visualisatie van de trajecten die de bacteriële bacteriejagers (Bdellovibrio bacteriovorus) afleggen rond een darmbacterie (zwarte stip midden). Illustratie: Hossein Jashnsaz e.a., Biophysical Journal 28 maart 2017

De bacteriële bacteriejager Bdellovibrio bacteriovorus jaagt lukraak en toch gericht op andere bacteriën. De bacteriepredator gebruikt hydrodynamische aanwijzingen van zijn prooien en eigen zwembewegingen om tot een effectieve jaagstrategie te komen. Dit concluderen Amerikaanse biofysici op basis van experimenten met deze roofbacterie (Biophysical Journal, 28 maart).

Antibiotica-alternatief
De levenswijze van Bdellovibrio bacteriovorus – kortweg BV – lijkt op die van bacteriofagen. De bacterie valt andere bacteriën aan en repliceert zich in de gastheer. Hij is daarin zeer effectief en volgens dierstudies ook veilig toepasbaar in de strijd tegen pathogenen, waardoor hij vaak genoemd wordt als een alternatief voor antibiotica. Onduidelijk was echter hoe de bacterie zijn prooien opspoort. De wetenschappelijke consensus was dat BV’s willekeurig tegen hun prooi botsen, stelt laatste auteur Steve Pressé. ‘Maar ik vond het moeilijk te geloven dat na meer dan een miljard jaar evolutie, de natuur niet verder is gekomen dan predatoren lukraak te laten zoeken naar hun prooien. Ironisch genoeg tonen onze resultaten dat BV lukraak zoekt naar prooien, maar niet lukraak in drie dimensies’. De bacteriën genereren hydrodynamische krachten waarmee ze het zoeken naar prooien richten. Chemische of elektrische signalen zijn van minder belang.

Jachtgedrag
‘Dit is een leuke studie over het jachtgedrag van Bdellovibrio bacteriovorius’, vindt de nu in Stanford werkzame biofysicus Felix Hol, die eerder vanuit Delft ook onderzoek deed naar deze bacterie. ‘Ze slagen erin om op interessante wijze hydrodynamische concepten, die reeds bekend waren voor andere bacteriën, te vertalen naar deze kleine en bijzonder snelle roofbacteriën. De studie geeft een hoognodige bijstelling van de hypothese dat bdello’s willekeurig tegen hun prooi aan zwemmen als waren het biljartballen’, aldus Hol. ‘Een interessante follow-up zou zijn om te onderzoeken of deze bevindingen ook hout snijden in meer realistische scenario’s zoals biofilms in waterfilters of bacteriële aggregaten in weefsel. Vooralsnog blijft gebruik van Bdellovibrio als “levend antibioticum” dan ook nog prettige toekomstmuziek.’

Video die de bewegingen toont van Bdellovibrio bacteriovorus in een vlak

Dit bericht verscheen in Bionieuws 7 van 8 april 2017.