Bionieuws

Nomen est Omen

Angstaanjagende kinderlokker

Flickr © Roger Smith

Crocuta crocuta

Wonderbaarlijk in sterkte, meester in het imiteren van menselijke stemmen: de krokotta – mengelmoes van hond en wolf, maar angstaanjagender dan beide – lokt met zijn imitaties nietsvermoedende mannen, vrouwen en vooral kinderen uit hun bed om ze in het holst van de nacht met huid en haar te verslinden.

Genusverhuizingen
Zo luidt enkele eeuwen voor Christus in Oudgriekse werken grofweg de eerste beschrijving van het mythologische wezen krokotta dat vandaag de dag als Crocuta crocuta door het leven gaat, ofwel de gevlekte hyena. Maar de gevlekte hyena stond niet altijd te boek als kinderlokker; van de klassieke oudheid tot aan de renaissance werden gevlekte en gestreepte hyena gezien als één soort. Pas in 1681 maakt de Duitse historicus Hiob Ludof voor het eerst onderscheidt tussen de twee soorten en brengt hij de gevlekte hyena in verband met de monsterlijke krokotta. Na meerdere genusverhuizingen komt de hyena van Canis via Hyeana dan uiteindelijk begin 19de eeuw terecht in zijn huidige Crocuta.

Lafaard
Hoewel er geen piepende kinderstemmetjes uit zijn strot komen, wordt de gevlekte hyena al sinds mensenheugenis achtervolgt door zijn slechte reputatie. Als gehaaide aaseter zou hij er vooral vandoor gaan met andermans buit, en soms zelfs leeuwen en mensen aanvallen. Maar dan alleen in groepjes natuurlijk, de lelijke domme lafaard die hij is.

Pseudo-penis
De werkelijkheid is anders. Gevlekte hyena’s jagen veel vaker zelf op prooien dan dat ze een maaltijd van een ander jatten. Ze zijn bijzonder intelligent met gigantische hersenen en hebben een van de meest ingewikkelde sociale structuren onder de carnivoren. Sociale structuren waar dominante vrouwtjes zonder vaginale opening, maar met pseudo-penis de dienst uitmaken. Die dominantie hebben ze overigens niet te danken aan hun hogere lichaamsgewicht, agressiviteit of andere doorgaans mannelijke eigenschappen; ze kunnen simpelweg op meer steun uit de groep rekenen dan mannetjes, die meestal vaker wegtrekken en sociale banden verbreken (Nature Ecology & Evolution, 19 november).

Toerist
Kindertjes lokken zit er hoe dan ook niet in, maar hyena’s kunnen ongetwijfeld een baby uit iemands handen grissen. Bijvoorbeeld van een toerist die het een goed idee lijkt om in safaripark Beekse Bergen even uit de auto te stappen.

Dit artikel verscheen 1 december in Bionieuws 19.