Bionieuws

Column

Agenda

Routekaartjes, agenda’s en menu’s. In de beleidswereld zijn dat graag gebruikte metaforen voor verlanglijstjes waarmee men hoopt een gewenste verandering tot stand te brengen of nieuwe onderwerpen een kans te geven. Sinds 2015 zijn in de wetenschap vooral de agenda’s aan een opmars begonnen. Dit kwam vooral door de Nationale Wetenschapsagenda, een complex circus waarmee de Kenniscoalitie namens de wetenschapsminister het publiek opriep vragen te bedenken waarmee de wetenschap aan de slag kon.

Het leverde ruim twaalfduizend vragen op en heeft veel onderzoekmanagers, beleidsmakers en volgzame wetenschappers van de straat gehouden. Wat dat betreft was het een groot succes. Sindsdien blijft het angstvallig stil rond de Nationale Wetenschapsagenda. Met de verkiezingen op komst kan dat wel eens een heel gunstig voorteken zijn en wordt er wellicht nooit iets mee gedaan. Zeer tragisch voor een van de grote doelen: het vergroten van het publieke draagvlak voor wetenschappelijk onderzoek. Verder zullen weinig mensen er een traan om laten, want zo’n publieke vragenwedstrijd is waarschijnlijk een slechte manier om echt tot een goede lijst te komen van de grote maatschappelijke vragen voor de komende twintig jaar.

Op het Reuring!Café dat de onderzoeksorganisaties KNAW, NWO en VSNU op 7 februari in Den Haag hadden georganiseerd, deed de huidig voorzitter van de Nationale Wetenschapsagenda Louise Gunning nog een opzichtige poging het project te redden. Heel Trumpiaans stelt Gunning dat we op basis van de agenda nu onderzoeksprogramma’s moeten opstellen ‘die Nederland echt beter kunnen maken’. Oké, maar hoe dan? Door een volgend kabinet te verleiden om daarin te investeren, stelt Gunning. Het risico is volgens Gunning dat er niks met de wetenschapsagenda gebeurt en we over tien jaar wakker worden en ‘alles uit onze vingers is geglipt’. Het staat allemaal mooi op papier, maar het ontbreekt aan uitvoering.

Dat is ook een realistisch gevaar voor de nieuwe wetenschapsagenda Nature4Life, die de ecologen, evolutiebiologen en biodiversiteitsonderzoekers net hebben gelanceerd. De euforie dat het gelukt is de neuzen een kant op te krijgen, is geen garantie dat uitgestippelde routes ook worden afgelegd of bedachte recepten ook echt het menu halen. Dan moeten toch echt de armen uit de mouwen.

Nu we het toch over agenda’s hebben, grijp ik nog graag de laatste kans om iedereen te wijzen op het Darwin Café dat we aanstaande zondagmiddag 12 februari in Wageningen organiseren. Geen glorende toekomstbeelden, maar gewoon oude herinneringen ophalen en op de geboortedag van Darwin proosten met evolutionair bier. Een routekaart en het complete dagmenu is te vinden via www.facebook.com/DarwinCafe.

(Deze column verscheen in Bionieuws 3 van 11 februari 2017)