Bionieuws

Onderwijs & Werk

Acceptatie evolutie kwestie van inzicht

Stamboom van het leven - detail uit een Britse schoolplaat.

Afwijzing van evolutie is niet zozeer een geloofskwestie, maar een gebrek aan wetenschappelijk inzicht. Slimme scholieren accepteren Darwins denkbeelden sneller.

‘Het heeft ons verrast dat er bij Britse schoolkinderen geen bewijs is dat psychologisch conflict een rol speelt bij het niet accepteren van de evolutie. Het is simpelweg omdat ze moeite hebben de concepten te begrijpen’, zegt evolutionair geneticus Laurance Hurst, directeur van het Milner Center for Evolution van de University of Bath. Hij is leider van een groots opgezet dubbelblind onderzoek over acceptatie en begrip van evolutie, dat is uitgevoerd onder 1200 Britse scholieren in de leeftijd van 14 tot 16 jaar in 70 klassen op middelbare scholen (Nature Ecology and Evolution, 8 januari online). De studie omvat zowel privé- als staatsscholen en een grote breedte aan sociale, religieuze en economische achtergronden.

Begrip
Uit het onderzoek blijkt dat scholieren die evolutie niet accepteren in klassen zitten met een lager niveau van wetenschapsonderwijs. De afwijzing van evolutie lijkt dus een gevolg van minder wetenschappelijk inzicht van de leerlingen. Die leerlingen hebben ook een lager voorafgaand begrip van zowel evolutie als genetica en reageren afwijzender op beide biologische concepten. Dit geeft aan dat ze minder snel evolutie accepteren omdat ze moeite hebben wetenschap te begrijpen en dus niet zozeer vanwege conflicten met hun geloofsovertuiging.

Amerikaanse video die een lans breekt voor de pseudowetenschap Creation Science

Hurst is hierdoor verrast, omdat bij eerder onderzoek onder volwassenen juist geen verband is gevonden tussen acceptatie van evolutie en wetenschappelijke aanleg. Het denkbeeld dat het afwijzen van wetenschappelijke consensus – ook rond bijvoorbeeld klimaatopwarming of vaccinaties – te wijten is aan gebrek aan kennis, of gebrek aan inzicht in argumentatie en bewijsvoering, wordt zelfs gezien als een mythe. ‘Eerdere studies in de Verenigde Staten laten zien dat sterke afwijzers van de evolutie juist zeer intelligent zijn en de concepten begrijpen, maar in staat zijn om gaten in gegevens te vinden die goed passen bij hun geloofsovertuigingen’, aldus Hurst.

'Onduidelijk waarom ons
onderzoek bij jongeren andere
uitkomsten heeft dan eerdere
studies bij volwassenen’

‘Het is onduidelijk waarom ons onderzoek bij jongeren andere uitkomsten heeft dan eerdere studies bij volwassenen. Het kan zijn dat er geen psychologisch conflict is, omdat de geloofsystemen van jongeren nog niet volledig zijn gevormd. Een andere mogelijkheid is dat leerlingen conflicten vermijden door het standpunt aan te nemen dat religie en wetenschappelijke acceptatie verenigbaar zijn’, aldus Hurst. Hij wijst ook op culturele verschillen tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten met betrekking tot geloofsovertuigingen en acceptatie van wetenschappen. ‘Mensen hebben de neiging denkbeelden aan te nemen van mensen om zich heen. In het Verenigd Koninkrijk zijn die meestal seculier en gericht op het accepteren van het belang van bewijs.‘

Creationisme
‘Een heel interessant onderzoek’, oordeelt wetenschapshistoricus Ab Flipse van de Vrije Universiteit Amsterdam, die in 2014 promoveerde op onderzoek naar de discussies over geloof en wetenschap in Nederland. ‘De verschillen tussen Engeland en Amerika zijn opmerkelijk en wellicht goed verklaarbaar, omdat het creationisme in de Verenigde Staten een lange traditie kent en veel duidelijker is uitgekristalliseerd. De Nederlandse situatie is een geval apart, wij kennen ook een duidelijke – maar wel relatief kleine – creationistische beweging die sterk is gestoeld op Amerikaanse denkbeelden’, aldus Flipse. Het advies van de Britse onderzoekers dat de acceptatie van evolutie onder leerlingen verbetert als geneticalessen voorafgaan aan die over evolutie (Plos Biology, 23 mei 2017), is wellicht minder goed besteed aan die minderheid. Flipse: ‘Zulke creationistische leerlingen zijn gevoeliger voor voorbeelden uit hun directe omgeving en theologische argumenten die aangeven dat evolutie en geloof elkaar niet hoeven te bijten.’

(Dit bericht verscheen in Bionieuws 1 van 13 januari 2018)